Llesiant a Thegwch Disgyblion mewn Addysg

Bydd Cwricwlwm Newydd Cymru Gyfan yn helpu ysgolion a lleoliadau i ffocysu’n effeithiol ar lesiant, tegwch a rhagoriaeth dysgwyr.

Yn y GCA, credwn fod yn rhaid i bob dysgwr gael ei barchu a’i herio i gyflawni’r gorau y gallant ei gyflawni. Mae plant a dysgwyr ifanc sydd â pherthnasoedd cryf ac ymdeimlad cadarnhaol o’u hunain, ac sy’n gallu deal a rheoli eu hiechyd a’u hemosiynau eu hunain a chyflawni lefel uchel o wydnwch mewn sefyllfa well i gyflawni eu potensial yn y dyfodol.

Mae’r diagram yn dangos sut mae blaenoriaethau a Deddfau cenedlaethol yn llunio cyfeiriad y gwaith yn y GCA o ran llesiant a thegwch.

Mwy Abl a Thalentog

Mae’r GCA yn ymrwymedig i ddarparu cefnogaeth a her i ysgolion a lleoliadau, i wella darpariaeth a safonau i ddysgwyr mwy galluog ar draws y rhanbarth. Mae’r dogfennau strategaeth ac arweiniad yn nodi y dylai ysgolion a lleoliadau osod disgwyliadau uchel ar gyfer dysgwyr mwy abl, fel y gallant gyflawni deilliannau sy’n cyd-fynd â meincnodau cenedlaethol perfformiad neu’n rhagori arnynt. Mae’r strategaeth yn annog ysgolion a lleoliadau o gael ffocws priodol ar feithrin diwylliant lle mae dysgwyr mwy ably n cael eu hysbrydoli a’u hysgogi i fod yn uchelgeisiol a lle mae dysgwyr yn cael eu meithrin a’u hannog.

Mae’r strategaeth yn diffinio dysgwyr mwy abl fel:

‘Plant a phobl ifanc sydd ag un neu fwy o alluoedd wedi’u datblygu i lefel sylweddol uwch na’u cyfoedion, neu â’r potensial i ddatblygu’r galluoedd hynny a chyflawni’r lefelau uchaf drwy gyfleoedd dysgu heriol a chwricwlwm sydd wedi’i gyfoethogi.’

Mae’r diffiniad felly’n cwmpasu’r dysgwyr hynny sydd eisoes yn cyflawni a chyrraedd y graddau/lefelau/deilliannau uchaf ynghyd â’r rhai hynny efallai sy’n tanberfformio ar hyn o bryd neu sydd â rhwystrau i’w dysgu. Fel rhanbarth, mae gennym Strategaeth Mwy Abl a Thalentog ac mae’r ddogfen hon yn llunio cyfeiriad win gwaith gydag ysgolion. Caiff hyn ei gyflawni gan Ysgolion y Rhwydwaith Dysgu.

Dysgwyr Lleiafrifoedd Ethnig – y rhai hynny â Saesneg fel Iaith Ychwanegol (SIY)/Sy’n Newydd i’r Saesneg (NIS)

Mae canran y dysgwyr lleiafrifoedd ethnig yn ein rhanbarth wedi cynyddu yn unol â’r cynnydd mewn niferoedd ledled Cymru. Dengys PLASC (2017) fod gennym 9.7%; dyma gynnydd o 7.3% yn 2013, ac mae’n unol â chynnydd Cymru. Mae’r ffigurau cyffredinol hyn yn dangos gwahaniaethau sylweddol rhwng Awdurdodau Lleol, gyda chyfran y lleiafrifoedd ethnig yng Nghasnewydd yn cynyddu o 23% i 23.7%. Mae’r GCA yn llwyr ymrwymedig i sicrhau bod ysgolion yn darparu cwricwlwm hollgynhwysol sy’n hygyrch i bawb. Mae rhwydwaith cydweithiol o ysgolion wedi llunio pecyn cymorth i gefnogi’r holl ysgolion sy’n newydd i dderbyn y grŵp hwn o ddysgwyr. Luniwyd y ddogfen hon mewn partneriaeth â GEMS.

Teulu a Chymuned

Fel rhanbarth rydym yn credu bod ymgysylltu â theuluoedd a chymunedau ehangach yr ysgol yn ddull ardderchog o godi safonau a llesiant mewn ysgolion. Rydym yn ceisio ymgorffori Pecyn Cymorth Cynnwys Teuluoedd a Chymunedau Llywodraeth Cymru i gefnogi ein teuluoedd i gefnogi dysgu eu plant. Rydym yn ceisio gweithio gydag elusennau a sefydliadau lleol i ddatblygu tîm o amgylch ein hysgolion.

Llesiant

Fel rhanbarth, mae gennym Strategaeth Llesiant a Thegwch sydd wedi’i llywodraethu gan grŵp strategaeth amlasiantaeth. Mae hyn wedi’i gefnogi gan ‘Daith Lesiant’, sef offeryn archwilio i helpu ysgolion i ddatblygu’r agenda hon drwy eu hysgolion, Mae ein holl ysgolion a’n lleoliadau wedi nodi aelod allweddol o staff i fod yn Arweinydd Llesiant.

Profiadau Plentyndod Negyddol (ACE)

Profiadau Plentyndod Negyddol (ACE) yw profiadau trawmatig sy’n cael eu cofio drwy gydol oedolaeth.

Mae’r profiadau hyn yn amrywio o ddioddef cam-drin ar lafar, meddyliol, rhywiol a chorfforol, i gael eich magu mewn cartref lle mae trais domestig, cam-drin alcohol, rheini wedi gwahanu neu gam-drin cyffuriau’n bresennol.

Mae tystiolaeth yn dangos bod plant sy’n profi plentyndod llawn straen a heb ansawdd digonol yn fwy tebygol o ddatblygu ymddygiad sy’n niweidio iechyd a gwrthgymdeithasol, yn fwy tebygol o fod yn rhan o droseddau ac yn y pen draw, yn fwy tebygol o fod yn aelod cynhyrchiol o’r gymdeithas.

Fel consortiwm, rydym yn ymrwymedig i hyfforddi ein holl ysgolion a’n lleoliadau o ran yr agenda trawma, ymgysylltiad ac ACE.

Grant Datblygu Disgyblion (GAD) i’r sawl sydd â’r hawl neu oedd â’r hawl i Brydau Ysgol am Ddim, y Grant Plant sy’n Derbyn Gofal (PDG) a’r Cynllun Datblygu Disgyblion y Blynyddoedd Cynnar (CDDBC).

Diben y GAD yw gwella deilliannau i ddysgwyr sy’n gymwys neu sydd wedi bod yn gymwys am brydau ysgol am ddim (PYDd). Bwriedir goresgyn y rhwystrau ychwanegol sy’n atal dysgwyr o gefndiroedd dan anfantais rhag cyflawni eu potensial llawn. Fel rhanbarth, mae ein holl ysgolion yn cyflwyno cynlluniau o’r consortiwm i’w cymeradwyo. Rydym yn anelu’n barhaus at rannu arfer da ar wariant ar draws ein rhanbarth. Mae’r GAD (PDG) yn ymrwymedig i wella cyflawniad a chyrhaeddiad grŵp diamddiffyn iawn o ddysgwyr ac mae ganddo gynllun strategol sydd wedi’i ariannu gan elfen PDG y Grant Datblygu Disgyblion (PDG/GAD). Dylai arian CDDBC gael ei ddefnyddio i wneud effaith barhaus ar ddeilliannau i ddysgwyr dan anfantais. Mae consortia rhanbarthol yn gyfrifol am sicrhau bod y grant yn cael ei ddefnyddio at y dibenion y’i bwriadwyd.

Y Cwricwlwm

Ar adeg hynod gyffrous gyda datblygiad cwricwlwm newydd i Gymru lle bydd Iechyd a Llesiant fel ‘maes dysgu a phrofiad’, byddwn yn cefnogi ein hysgolion i feithrin dysgwyr a gweithlu hyderus ac iach.

'Gallwn a byddwn yn cefnogi’n holl bobl ifanc i wneud y mwyaf o’u potensial.' - Rhagair y Gweinidog

National Mission

Llywodraeth Cymru

Gwefan wedi’i dylunio a’i datblygu gan Spindogs